کم خونی ناشی از عادات بد غذایی

5 plus ones based on 5 ratings

کم خونی ناشی از عادات بد غذایی

کم خونی یا فقر آهن از شایع ترین کم خونی هاست. بر اساس جدیدترین بررسی ها، مشخص شده است 20 درصد خانم ها، 50 درصد خانم های باردار و 3 درصد آقایان به اندازه کافی آهن دریافت نمی کنند و همین امر باعث می شود کم خونی ناشی از کمبود این ماده معدنی در آنها بروز کند.

واقعیت آن است که کلسیم موجود در مواد غذایی مانند شیر، ماست، دوغ و پنیر وقتی با منابع غذایی حاوی آهن همراه شوند، هنگام جذب با آهن موجود رقابت می کنند و جذب این ماده معدنی را به حداقل ممکن می رسانند.
البته بودن در سنین رشد، ابتلا به بیماری هایی مانند کرون و سلیاک و خون ریزی های مکرر از عواملی هستند که زمینه بروز این مشکل را فراهم می کنند اما عادت های غلط غذایی نیز شرایط را برای ابتلا به این بیماری فراهم می کنند و این درست همان چیزی است که در این مطلب به آن اشاره می شود:

1. نوشیدن چای و قهوه:
مطالعه ها نشان داده اند نوشیدنی هایی مانند چای و قهوه ترکیب های فنولیک دارند که مانع جذب آهن در دستگاه گوارش می شوند.
به علاوه، در چای ترکیب دیگری به نام تانن وجود دارد که جذب این ماده معدنی را به میزان قابل ملاحظه ای کاهش می دهد. به این دلیل توصیه می شود بلافاصله بعد از خوردن مواد غذایی حاوی آهن یا وعده غذایی اصلی، این نوشیدنی ها را میل نکنید.

2. زیاده روی در مصرف لبنیات:
حتما با خواندن این عنوان تعجب خواهید کرد اما واقعیت آن است که کلسیم موجود در مواد غذایی مانند شیر، ماست، دوغ و پنیر وقتی با منابع غذایی حاوی آهن همراه شوند، هنگام جذب با آهن موجود رقابت می کنند و جذب این ماده معدنی را به حداقل ممکن می رسانند. بنابراین بهتر است مواد غذایی ای مانند ماست و دوغ را که اغلب در کنار غذا سرو می شوند، با غذاهای گوشتی ای نظیر کباب که منبع عالی آهن هستند، میل نکنید. البته این توصیه به کسانی است که بیشتر در معرض کم خونی ناشی از فقر آهن هستند؛ مانند کودکان و نوجوانان، زنان باردار و…

3. مصرف بیش از حد سویا:
سویا از مواد غذایی ای است که پروتئین دارد و این ترکیب مانع جذب آهن می شود بنابراین مصرف توأم سویا با منابع گوشتی، عادت غذایی غلطی است که زمینه کمبود این ماده مغذی را فراهم خواهد کرد. البته مشابه این موضوع در مورد غلات کامل نیز وجود دارد زیرا این مواد غذایی نیز دارای «فیتات» هستند که این ترکیب نیز مانع جذب آهن می شود. البته فراموش نکنید نان هایی که خمیرشان با جوش شیرین به عمل نمی آید، بلکه طی فرایند تخمیر تهیه می شوند، مقادیر بسیار کمتری فیتات دارند.

4. مصرف بیش از اندازه منابع اگزالاتی:
مواد غذایی ای مانند اسفناج، ریواس، کرفس، هویج، خیار و جعفری ترکیبی به نام اسید اگزالیک دارند که در دستگاه گوارش با عناصر دو ظرفیتی پیوند می خورد و از جذب آنها جلوگیری می کند. بنابراین مصرف گوشت، مرغ، ماهی و تخم مرغ به عنوان منابع آهن با سبزی های یاد شده شرایط بروز کم خونی را فراهم می کند.

5. نخوردن منابع ویتامین C:
یکی از ویتامین هایی که جذب آهن را در سیستم گوارشی افزایش می دهد، ویتامین C است. این ماده مغذی جذب آهن را چند برابر می کند بنابراین مصرف منابع آهن «هم» و «غیرهم» که شامل انواع گوشت، عدس و لوبیا قرمز است، با منابع غذایی حاوی این ویتامین که شامل گوجه فرنگی، بروکلی، کلم بروکسل و انواع مرکبات است، توصیه می شود.

6. رژیم های غذایی گیاه خواری:
برخی افراد از خوردن گوشت و سایر مواد غذایی با منشاء حیوانی امتناع می کنند و در واقع رژیم غذایی شان از نوع گیاه خواری است و کمتر به سراغ انواع گوشت می روند، بنابراین خطر بروز کمبود آهن در آنها بالاست. با وجودی که حذف کامل منابع آهن و دریافت این ماده مغذی از طریق مکمل توصیه نمی شود اما این افراد چاره ای ندارند جز مصرف قرص های آهن تا بتوانند تا حدودی نیازشان به این ماده مغذی را جبران کنند.

7. تغذیه نشدن با شیر مادر:
جالب است بدانید بچه هایی که کم وزن هستند یا حتی زودتر از موعد به دنیا می آیند، نیاز به آهن بیشتری دارند و آنهایی که با شیر مادر تغذیه نمی کنند، بیش از دیگران در معرض کم خونی ناشی از فقر آهن قرار دارند. علت این موضوع آن است که بررسی ها نشان داده اند جذب آهن موجود در شیر مادر راحت تر از آهن موجود در شیر خشک غنی شده است بنابراین چه بهتر که بچه ها حداقل تا 1 سالگی با شیر مادرشان تغذیه شوند.

8. نخوردن میوه های تازه:
میوه هایی مانند زردآلو، کیوی، پرتقال، لیمو و توت فرنگی از منابع ویتامین C هستند که توصیه می شود مرتب آب آنها با غذا یا در میان وعده ها مصرف شود، بنابراین هر نوع بدغذایی و مصرف نکردن این مواد غذایی می تواند زمینه ساز بروز کم خونی باشد.

9. مصرف نکردن دانه ها و مغزها:
برخی از این مواد غذایی مانند کنجد، تخم کدو حلوایی و فندق مقادیر قابل ملاحظه ای آهن دارند که نخوردن آنها در میان وعده ها و مصرف خوراکی هایی که در دسته تنقلات قرار می گیرند، می تواند زمینه ساز کم خونی ناشی از فقر آهن باشد.

جالب است بدانید در 100 گرم کنجد، 10 میلی گرم آهن و در 100 گرم فندق، 6 میلی گرم آهن «غیرهم» وجود دارد که البته چرب بودن آنها انرژی فراوانی را به بدن می رساند. بنابراین کسانی که اضافه وزن دارند، باید در مصرف این منابع غذایی حد اعتدال را رعایت کنند (روزانه یک قاشق غذا خوری تخم کدو یا کنجد بخورند و 7 عدد فندق). زیرا این مقادیر، معادل یک واحد چربی است و 45 کیلوکالری انرژی دارد. البته نباید فراموش کرد که آهن این مواد غذایی 2 تا 3 برابر کمتر از منابع حیوانی قابل جذب است اما می توان با همراه کردن میوه های غنی از ویتامین C، جذب آنها را نیز افزایش داد.

10. نخوردن جگر:
جگر از مواد غذایی، غنی از ویتامین های گروه B به خصوص B6 و B2 است و بررسی ها نشان داده اند کمبود آنها باعث کاهش جذب آهن می شود. البته این موضوع در مورد ویتامین A نیز صادق است بنابراین داشتن یک برنامه غذایی حاوی تمام گروه ها می تواند از کمبودهای احتمالی پیشگیری کند.
***

1 Star2 Stars3 Stars4 Stars5 Stars

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *